De Standaard / Het Nieuwsblad
4 december 1995

SPELLING

aflevering 8

Van kaas naar cees (2)

Over wat blijft en wat verandert

Gisteren gaven we vuistregels, vandaag worden het lijstjes. We sommen de gevallen op waarin we een spraakklank k als c schrijven en daarna de woorden waarin de schrijfwijze vernederlandst is tot k. Het gaat hier alleen om bastaardwoorden: woorden die uit een vreemde taal stammen (doorgaans het Frans), maar zich bij voorbeeld in hun manier van meervoudsvorming, verbuiging of vervoeging, als een Nederlands woord zijn gaan gedragen.

K wordt C geschreven:

  • in courant gebruikte, maar duidelijk als vreemd herkende woorden, waar de c al de enige officiële vorm was:

    abracadabra - acacia - acuut - bacon - benedictine - brancard - cacao - cadeau - café - cahier - caissière - cake - calvinist - camera - camoufleren - campagne - canaille - canon - cape - capsule - chocolade - circa - circuit - circulaire - circuleren - clausule - cliché - climax - clip - close-up - cocaïne - cockpit - cocktail - cognac - coifferen - coïtus - coloradokever - commercieel - complex - compote - concern - conciërge - conducteur - conform - contra - contradictie - controverse - conventioneel - cowboy - crack - crèche - creëren - crème - crêpe - crescendo - culinair - cultuur - curator - curve - discriminatie - disconto - doctor (maar: dokter) - educatie - escapade - escorteren - evacuatie - exact - exclusief - executie - inclusief - incognito - macaber - macaroni - mecanicien - molecule - nicotine - pedicure - provocateur - sanctie - scout - sec - secundair - viaduct

  • in de ruim 12.000 bastaardwoorden (waarvan een groot gedeelte samenstellingen en afleidingen) die tot vandaag een erkende dubbelspelling hadden: een "progressieve" k-variant naast de voorkeur-c. We geven de meest courante woorden weer:

    academisch - accent - acclamatie - accolade - accommodatie - accu - acteur - actie - actief - actrice - actueel - bacterie - cabaret - cabine - cactus - cadans - caleidoscoop - calorie - camoufleren - capriool - carambole - carrosserie - carrousel - catastrofe - catacombe - categorie - chic - clandestien - classificatie - collectie - college - colonne - comité - conducteur - constant - contant - contract - creatie - creperen - cultuur - cursus - dictee - directeur - document - econoom - effect - electoraal - functie - gynaecologie - icoon - intact - laconiek - octaaf - octet - pact - radicaal - reclame - record - redactie - seconde - sectie - tact - tactiek - tractor - truc - vacant - verticaal

  • in een beperkt aantal woorden wordt de k, die de voorkeurspelling was, vervangen door de c:

    elektrocuteren - elektrocutie - harmonica - insect - complot - complotteren - corpus - product - productie - productiviteit - publicatie

  • K is de korrekte vorm in deze bastaardwoorden:

    akoestiek - bekritiseren - anekdote - elektriciteit - elektronica - eskadron - eskimo - fotokopie - frikadel - helikopter - kadaver - kaduuk - kaki - kakofonie - kalligrafie - kandidaat - kannibaal - kapucijn - karamel - kardinaal - karikatuur - katalysator - katapult - katheder - kathedraal - katholiek - kitsch - klasseren - klassiek - klavecimbel - klerikaal (maar: clerus) - kliniek - koeioneren - koket - kolos - komedie - komediant - konterfeiten - kopie - kosmetisch (maar: cosmetica) - kosmos - kostuum - kotelet - kritiek - kritiseren (maar: criticus) - krokant - krokus - kursaal - kroep - lokaliteit - oktober - praktijk - prakkiseren (z wordt wel s) - praktiseren (z wordt wel s) - predikaat - rekruut - rekwisiet - sekse - seksueel - seks - sekte - spektakel (maar: spectaculair) - traktaat - traktatie - trakteren - vakantie

  • in een beperkt aantal woorden wordt de k, die toegelaten spelling was, nu de voorkeurspelling:

    fotokopie - fotokopiëren - macrokosmos - microkosmos - kroket - vredestraktaat

    Ludo PERMENTIER