Op 5 maart lag Europa helemaal onder de sneeuw. Dat is goed te zien op deze foto die vanuit de ruimte is genomen. Van noord naar zuid lag er in bijna heel Europa een sneeuwtapijt. Alleen de iets warmere kusten in het zuiden bleven groen. Dat is bijna nog nooit gebeurd.
Er zijn er die overal blijven hangen,
tot in de kleinste hoekjes.
Op feestjes
of bij familiebezoekjes.
Het zijn gekko's,
plakkers van de ergste soort.
Je krijgt ze met geen stokken weg,
tenzij je ze vermoordt...
Op 6 maart begon in Vlaanderen weer de Jeugdboekenweek onder de titel 'Woeps!' Die drukt verwondering uit: Waarom sterven mensen? Waarom is het zeewater zout? Kun je een foto nemen van de liefde? Waarom kunnen dieren niet praten? Wij gingen alvast op zoek naar een antwoord op de vraag waarom een gekko zo makkelijk op een rechtopstaande glasplaat kan lopen.
Een gekko is een soort hagedis met bijzondere poten. Ze lijken te kleven als de beste superlijm. Een gekko kan met gemak over een plafond kruipen of zelfs over een verticale glasplaat naar boven klimmen. Hoe komt dat? Wetenschappers hebben de poten van de gekko grondig bestudeerd. Ze stelden vast dat een teen van de gekko uit speciale plaatjes bestaat en dat elk van die plaatjes miljoenen microscopische haren bij elkaar zijn. Elk haartje wordt door het oppervlak aangetrokken. De aantrekkingskracht van één zo'n haartje is te verwaarlozen. Maar omdat elke teen uit miljoenen van die haartjes bestaat, ontstaat daardoor een geweldige aantrekkingskracht. Dat maakt dat de gekko aan het plafond of tegen een glasplaat wordt gezogen. En dat hij dus makkelijk over een plafond kan wandelen.
Stof blijft aan die piepfijne haartjes moeilijk hangen. Als de gekko over een stoffig oppervlak kruipt, valt het stof na een paar passen gewoon weer van zijn poten. Daardoor zijn de poten van een gekko altijd proper, ook al zie je een gekko nooit zijn poten likken. Wetenschappers willen hun ontdekking gebruiken om een nieuw soort plakband te maken die altijd herbruikbaar is. Of voor pleisters die niet in de wonde kleven.
Zulma zat op haar eigen schaduw en zong een liedje. Ze zong het
zachtjes. Zachtjes als de wind. Het leek op een briesje, een zoevend windje.
Iets als fluisterzingen.
Zulma verveelde zich. Vijf koeien had ze
opgegeten. Nadat ze er even mee had gespeeld. Ze had ze van haar voorschoot
geplukt. Als ballen had ze de beesten in de lucht gegooid. Ze had ermee
gejongleerd. Met drie, vier, vijf koeien tegelijk. Tot ze één
voor één in dat grote, gapende gat verdwenen. Hap en slik. Weg
koeien. Niets meer aan te doen.
De boer zou weer jammeren. De boer zou weer
op zijn gat op haar groene voorschoot zitten wenen. Om zijn vijf kwijte koeien.
Zulma vond dat altijd zielig. Ze kon er niet goed tegen. Maar ze kon er ook
niets aan doen. Het gebeurde nu eenmaal dat ze af en toe honger had. Dat was
haar schuld niet. En wie honger heeft, moet eten. Klein of groot. En Zulma was
groot. Zulma was zeer groot. Zulma was reusachtig groot. Zulma was zo groot als
een berg. Een berg met een groene voorschoot. Een prachtige berg, die heel mooi
in het landschap stond. Zat...
Een eindje verderop zat Zulpa. Ook op zijn
eigen schaduw. Hij was nog groter. En hij keek de hele tijd heel nors. Dat
vonden de mensen uit het dal toch. Ze spraken altijd over de norse berg. De
hoge norse berg. Ze kwamen er zelden. Veel te nors. En veel te hoog.
Zulma
en Zulpa vormden een koppeltje. Een koppel eigenlijk. Een reusachtig koppel in
het landschap. Op een dag, heel lang geleden, waren ze op het mooie plekje
komen zitten. Op hun eigen schaduw. En ze waren er nooit meer weggegaan. Ze
zaten er al lang voordat er mensen in het dal kwamen wonen.
Soms zaten ze
met hun hoofd in de wolken. Dan zagen ze niets. De mensen in het dal niet en
elkaar niet. Dan was alles één en al mist. Dan werden ze heel
eenzaam. En droevig. Omdat ze elkaar niet zagen.
Soms stak hun hoofd boven
de wolken uit. Dan zagen ze alleen nog elkaar. Dat vonden ze heerlijk. Dan
konden ze dingen zeggen en doen die ze anders niet konden zeggen of doen. Omdat
de mensen in het dal het toch niet zagen. Het gebeurde dan weleens dat Zulpa
tegen Zulma zei: 'Iloveyou!' En Zulma zei dan: 'Ichauch!' Het was een soort
geheimtaal. En dan knuffelden ze elkaar even. Tot de wolken het welletjes
vonden en weer hoger gingen hangen. Dan deden Zulma en Zulpa alsof er niets was
gebeurd. Dan keken ze weer voor zich uit. Het dal in.
Er waren ook altijd
mensen die bovenop Zulma wilden klimmen. Om het hoogst. Ze waren niet tevreden
met haar groene voorschoot. Ze wilden hoger. Dat kietelde soms verschrikkelijk.
Dan schoot Zulma wel eens één van die mensen weer naar beneden.
Zoals je knikkert. Zoals je knikkers wegschiet. Ze kon het niet laten. Ze wist
wel dat het niet mooi was. Ze wist wel dat het eigenlijk niet mocht. Maar ze
kon het echt niet laten.
Soms dachten ze wel eens aan verhuizen. Want als
je al eeuwen op hetzelfde plekje zit, wil je wel eens wat anders. Maar het was
er nog nooit van gekomen. Ze wisten ook niet of het nog wel kon. Verhuizen. Of
ze nog wel van hun plekje los zouden geraken. Ze zaten er al zo lang. En dus
stelden ze het altijd maar weer uit.
Op zekere dag gebeurde er iets
verschrikkelijks. Grote machines reden over de groene voorschoot van Zulma naar
boven. Ook Zulpa had het gezien en roerde zich zelfs even. Tot in het dal was
het te voelen. De machines reden een heel eind naar boven. En toen begonnen ze
te boren en te graven. En met springstof beten ze hele stukken uit de berg. De
mensen uit het dal wilden een tunnel. Dwars door Zulma heen. Ze waren het beu
om altijd om de berg heen te rijden. Dat kostte te veel tijd. En moeite. De
mensen hadden geen geduld meer. Ze wilden liever rechtdoor. Zo snel als het kon
naar de andere kant. En dus boorden ze zich een weg dwars door Zulma heen. Ze
troffen haar in het hart. Het bloedde niet, maar het ging er wel aan kapot. Dag
in, dag uit reden er voortaan vrachtwagens door. Met hun vuile, stinkende rook.
Ook haar groene voorschoot werd ingepalmd. Door fabrieken, die langs de weg
door de berg hun dingen naar de andere kant wilden brengen. De prachtige berg
die Zulma ooit was, de reusachtige vrouw die met koeien speelde en mensen naar
beneden knikkerde, werd langzaam een grauwe rots, een dood stuk steen. En
Zulpa? Die keek norser dan ooit tevoren...
Een vierde van het landschap op Aarde bestaat uit bergen. Het zijn er
dus heel wat. En een tiende van de mensen op Aarde wonen op een berg. Mensen
die erg hoog wonen hebben een groter hart en grotere longen. Om makkelijker met
de dunne lucht zo hoog te kunnen leven.
Bergen zijn ook heel belangrijk voor
het leven op onze planeet. 80 procent van al het drinkbare water komt van en
uit de bergen gestroomd.
Eén van de bekendste bergen is de Kilimanjaro in Afrika. Hij is 5 963 meter hoog en daarmee de vierde grootste ter wereld. Van alle landen in de wereld zijn er maar 46 die geen berg op hun grondgebied hebben. In de Himalaya (Azië) zijn er heel veel hoge toppen bij elkaar.
Bergen ontstonden doordat twee stukken aardkorst tegen elkaar kwamen en elkaar aan de randen omhoog duwden. Een beetje zoals je twee tapijten op de grond tegen elkaar zou duwen. Sommige stukken aardkorst schoven over elkaar. Op die manier ontstonden verschillende soorten bergen. Het voorbeeld van de tapijten verklaart ook waarom je vaak hele bergketens hebt (de hele rand van de tapijten komt omhoog) en niet zomaar één piek middenin het landschap. Eén van de langste bergketens is het Andes-gebergte in Zuid-Amerika. De bergketen is 7 500 km lang. Veel bergen waren (of zijn nog steeds) vulkanen. Er komt lava uit het midden van de Aarde door omhoog.
De Mount Everest wordt algemeen beschouwd als de hoogste berg van de wereld. Hij steekt 8 850 meter boven de zeespiegel uit. Maar eigenlijk is de Mauna Kea op het eiland Hawai groter. Maar die staat bijna helemaal in het water. Als je beide bergen op de 'grond' zou zetten, zou de Mauna Kea net iets groter zijn.
Bart Peeters is een echt showbeest. Al jaren is hij op tv te zien (en op radio te horen) in allerlei programma's en shows die hij presenteert. Zowel voor volwassenen als voor kinderen. Hij is ook bekend van de Sinterklaasprogramma's. Elke keer als Sinterklaas in ons land aankomt, is hij erbij. Samen met Koen Wauters presenteerde hij onlangs op tv nog de grote actie voor de Tsunami-ramp in Azië.