De Aarde
is een zacht gekookt eitje.
En boor je diep,
heel
diep in een weitje,
dan komt er na een tijdje
van heel diep uit dat
weitje,
van heel diep uit dat eitje
een beetje rook,
een beetje
vuur,
een beetje vlam...
Lust jij ook zo graag
een eitje bij je
boterham?
Geert De Kockere
In Japan werd een heel bijzondere boot gebouwd. Hij heeft een kilometerlange boor aan boord. Die wordt deze maand aan het werk gezet.
De boor gaat zeven kilometer diep in de aarde boren. Nog nooit eerder werd zo'n diep gat gemaakt in onze wereldbol. Tot nog toe was het diepste gat dat ooit werd gemaakt 2 111 meter. De boot vaart de oceaan op om daar het gat te boren. Eerst moet de boor nog 2,5 kilometer door het diepe water. Pas dan graaft ze zeven kilometer verder. De wetenschappers weten nog lang niet alle geheimen van het binnenste van de aardkorst en de aardbol. De Japanse boor moet antwoorden vinden op de vele vragen die er zijn. Of misschien komen er door de onderzoeken nog meer vragen bij. De wetenschappers hopen onder andere meer te weten te komen over hoe aardbevingen ontstaan. De boor maakt niet alleen een gat, maar zal ook stalen (kleine hoeveelheden) van steen en aarde, of wat er ook zit, mee naar boven nemen. Onder de aardkorst zit de aardmantel. De aardkorst is onder de oceaan ongeveer zes kilometer dik. Men hoopt dat de boor tot in de aardmantel geraakt. Over deze grens tussen de aardkorst en de aardmantel weten de wetenschappers nog heel weinig. Men denkt dat het leven ontstaan is in deze aardmantel. Het boorschip heet Chikyu. Dat is Japans voor Aarde. Een jaar lang zal het schip aan het werk zijn op de oceaan en met de boor in de aarde wroeten.
Lagen
De aarde heeft een diameter van 12 750 kilometer. De aardbol is opgebouwd uit drie verschillende lagen. Van buiten naar binnen heten ze: de aardkorst, de aardmantel en de aardkern. De aarde kan vergeleken worden met een hardgekookt ei: de aardkorst is de eierschaal. De aardmantel is het eiwit. Dat ligt tot ongeveer 2 900 kilometer diep. Aan het begin van de aardmantel is de temperatuur 1 050 graden heet. De aardkern is het eigeel. Het is vloeibaar, met een vaste kern in het midden. De temperatuur meet 4 400 tot 6 100 graden Celcius. De vaste kern is een bol van ijzer en nikkel. Die heeft een doorsnede van 1 250 kilometer en is 7 000 graden heet.
Koud op Mars
Op de planeet Mars vriest het al vier miljard jaar lang. Dat ontdekten de onderzoekers die de planeet bestuderen. Op de planeet zijn al meer dan 500 dagen onbemande ruimtetuigen aan het werk. Zij sturen gegevens door naar de aarde. Onlangs kwam de Marsjeep Opportunity vast te zitten. Maar de astronomen kregen hem toch weer los. Ze zijn van plan om in 2007 een nieuwe robot naar Mars te sturen. Ondertussen ontdekten de wetenschappers dat het onmogelijk is om mensen naar de planeet te sturen. Er zijn gevaarlijke stralingen die menselijke bezoekers dodelijk ziek zouden maken.
Tiende planeet
Astronomen ontdekten een grote rotsblok van ijs en steen in ons zonnestelsel. Omdat de blok groter is dan Pluto spreekt men van een tiende planeet. Tot hier toe telde men negen planeten die rond de zon draaien. Eén van die planeten is de Aarde. Die staat op de derde plaats. Pluto staat het verst en is de kleinste. De ontdekte rotsblok is groter dan Pluto en staat nog verder weg. Hij doet er 560 jaar over om één toer rond de zon te maken. Bij de Aarde duurt dat één jaar. Vorig jaar werd er ook al een hemellichaam ontdekt op die afgelegen plek. Maar die was kleiner dan Pluto en werd daarom geen planeet genoemd. Er zweven meer rotsblokken rond de zon dan alleen de planeten. De planeten zijn veel groter. Hoe groot een hemel-lichaam moet zijn om planeet genoemd te worden, staat niet vast. Misschien is Pluto ook wel te klein voor een planeet, vinden sommige wetenschappers. Dan heeft het zonnestelsel geen tien, maar acht planeten meer!
Naar de maan
De Amerikaanse astronomen maken plannen om opnieuw mensen naar de maan te sturen. Dat zou gebeuren in 2018. 40 jaar geleden vloog er voor het eerst een raket in de ruimte tot aan de maan. Sindsdien vlogen de ruimtetuigen steeds verder en werd de maan niet meer bezocht.
België werd dit jaar 175 jaar oud. Het is een bijzonder getal, en er werd feest gevierd. Op 21 juli, de nationale feestdag, maar ook het hele jaar door. Feest met muziek, tentoonstellingen, vuurwerk, stoeten, sportactiviteiten, en nog veel meer. Onze Koning Albert II mocht op 21 juli alvast de kaarsjes uitblazen.
In 1830 werd België onafhankelijk. Het land kreeg voor het eerst een eigen koning. Brussel werd de hoofdstad.
In 1830 werd België geboren. Wordt een land geboren? En wie is dan
wel de moeder misschien? Voor 1830 bestond België niet. Er waren
verscheidene kleine stukken grond die een eigen naam hadden. Zoals Vlaanderen.
Of Henegouwen. Ongeveer de provincies van vandaag. Deze stukken grond hadden
hun eigen baas. Of er was een koning van een ander land de baas. De Spaanse
koningen bijvoorbeeld zijn ooit baas geweest. Duitse vorsten ook, en de Franse
keizer Napoleon. En in de jaren voor 1830 was de Nederlandse koning de baas.
Iedereen wou wel de baas zijn over de Belgen! (En eigenlijk ook over de rest
van Europa). Willem van Oranje was die Nederlandse koning. (Daarom zingen de
Nederlanders 'Oranje boven' bij een sportwedstrijd. Omdat hun koningen zo
heten.) Hij was koning van de Verenigde Provinciën (zo heette Nederland
toen) en hij was ook de baas in de Zuidelijke Nederlanden (zo werden de
gebieden genoemd die nu België vormen). Maar veel mensen in dit zuiden
waren niet tevreden met koning Willem. De leiders en politici mochten bijna
niet meeregeren in het parlement, terwijl die van het noorden dat wel mochten.
Daarbij spraken veel leiders en machthebbers in het zuiden Frans, niet de taal
van de Nederlandse koning. En de gewone mensen waren ontevreden omdat er veel
honger en armoede was. Ook in Frankrijk was dat zo en daar kwam er een opstand
tegen de Franse koning.
Naar dit voorbeeld kwam er ook in Brussel een
opstand tegen de Nederlandse koning. Er werd gevochten. Franse soldaten kwamen
helpen. De Nederlanders trokken weg uit het zuiden. Dat gebeurde in 1830. De
Zuidelijke Nederlanden werden nu een nieuw land met een nieuwe naam, een eigen
koning, een eigen grondwet, een eigen vlag, een eigen regering. In 1831 was dit
alles klaar: België was daar.
Het begon in de opera
De opstand tegen koning Willem begon tijdens een opera, zegt de geschiedenis. In die tijd gingen veel mensen naar de opera kijken. Zoals de mensen vandaag tv kijken, eigenlijk. Er werd mee gezongen en geroepen in de zaal, en de bezoekers gaven commentaar. De opera die in 1830 werd opgevoerd, heette De Stomme van Portici. Het is een romantisch verhaal over een meisje dat niet kan praten en in het Italiaanse stadje Portici woont. Daar is ook een buitenlandse koning de baas en in het stuk is er ook een opstand tegen de soldaten. Het is een Franse opera en er wordt gezongen over vrijheid voor het vaderland. De kijkers zingen en dromen mee. Ze zijn boos op de slechteriken in het verhaal, maar ook, al lang, op hun eigen koning. Ze zijn opgehitst en beginnen in de stad te vechten tegen de Nederlandse politie en soldaten, zoals ze dat bij ons weleens durven na een voetbalmatch. Maar in 1830 groeiden deze relletjes tot echte gevechten tussen de Nederlandse soldaten en de opstandelingen. Het is niet door deze opera dat België is ontstaan (zonder die gebeurtenis was de opstand er ook wel gekomen) maar het was toch wel een belangrijke en eigenlijk vreemde gebeurtenis.
Koning
Op 21 juli 1831 werd Leopold van Saksen-Coburg tot eerste koning van België gekroond. De eerste jaren werd er oorlog gevoerd tegen de Nederlanders. De Nederlandse koning wilde België terug als het zuiden van zijn land, zoals het vroeger was. Pas in 1839 werd België door Nederland erkend als nieuw land en met rust gelaten. Vandaag is koning Albert II de zesde koning van België.
Vlag
Toen de Nederlanders verslagen werden tijdens de opstand in Brussel zag men hier en daar Franse vlaggen verschijnen, omdat de Franse soldaten hadden meegeholpen. Maar de opstandelingen wilden een eigen vlag. Een journalist besloot een eigen vlag te maken met drie horizontale strepen: onderaan zwart, dan geel en dan rood. Pas in 1831 werd er beslist om de strepen verticaal te zetten, met het zwart aan de vlaggenstok.
Op dinsdag 4 oktober is het Werelddierendag. Dat is de feestdag van alle dieren. Grote en kleine dieren, wilde dieren en huisdieren, van de koala in de dierentuin en het spinnetje op de badkamer. Ook dieren hebben rechten! vinden de mensen.
Elk jaar is het op 4 oktober Werelddierendag. In 1929 werd deze datum uitgeroepen tot Werelddierendag. Dat gebeurde in Wenen (Oostenrijk) tijdens een congres van verschillende landen ter wereld. Men koos toen voor 4 oktober omdat die datum bij de katholieke gelovigen de feestdag is van Sint-Franciscus. Van deze heilige wordt verteld dat hij kon praten met de dieren. Op 4 oktober wordt er op de tv en in de kranten veel aandacht besteed aan de dieren. Veel dierenartsen doen op die dag iets extra. Ze onderzoeken bijvoorbeeld gratis je huisdier. Dierenbeschermers komen aan het woord en de kinderen in de scholen krijgen er les over. Ze mogen dan soms hun huisdier meenemen. Hoewel sommige juffen en meesters dat niet zo'n goed idee vinden. De huisdieren vinden het vaak niet leuk om tussen de joelende kinderen te zijn, samen met nog andere beestjes die ze niet kennen! Ze worden bang en zijn gestresseerd. En dat op hun feestdag, de dag waarop ze eigenlijk extra vertroeteld moeten worden!
4 oktober is voor de katholieke gelovigen de feestdag van Sint-Franciscus van Assisi. Deze heilige leefde van 1182 tot 1226 in Assisi. Dat is een stadje in Italië. Hij stierf op 4 oktober. Hij had rijke ouders. Maar hij wilde niet worden als hen. Hij gaf al zijn bezittingen weg en leefde als de armen. Hij hielp de armen en zieken. Er kwamen mensen naar hem toe die ook wilden leven als Franciscus. Zo werd er een broederschap opgericht. Broeders zijn mannen die in een klooster wonen en samen leven voor God en het gebed. Over Franciscus werd verteld dat hij met de dieren kon praten. Hij had veel aandacht voor de natuur. Dat was in zijn tijd heel ongewoon. De planten en dieren waren er om door de mensen te worden gebruikt, vond men. Franciscus schreef een Zonnelied. Daarin noemde hij de zon zijn broeder, en de maan en de sterren zijn zusters.
Gaia is een bekende dierenrechtenorganisatie. Deze Vlaamse vereniging ijvert al lange tijd voor de rechten van de dieren. Ze organiseert acties en betogingen.
Gaia werd opgericht in 1992. Gaia is de Griekse naam voor Aarde. De oprichter van de vereniging heet Michel Vandenbosch. Hij komt weleens op de televisie als Gaia acties voert. De vereniging komt op voor de rechten van de dieren. 'Ook dieren zijn levende wezens en we moeten ze respecteren', vindt Gaia. Het kan niet zijn dat de mensen zomaar doen wat ze willen met de dieren. In 1993 protesteerde de vereniging tegen de straatpaardenkoers in een Vlaams dorp. In deze wedstrijd vielen de paarden vaak op de stenen, soms stierven ze. Gaia zorgde ervoor dat de minister deze koers verbood. Er werden ook acties gevoerd op de veemarkt van Anderlecht. Daar worden koeien en kalveren verkocht. Maar ze worden vaak erg slecht behandeld. Sommige veehandelaars waren toen erg boos op Gaia. 'Door Gaia kunnen we ons werk niet meer doen', zegden ze. De vereniging ijvert ook voor strengere wetten voor het Offerfeest van de islamieten. Op dit feest wordt er een schaap geslacht. Dat is een ritueel, zoals een kerstboom zetten met kerstmis. Het vlees van het schaap wordt dan klaargemaakt. Maar in ons land mag je niet zomaar een dier slachten. Dat moet op de juiste manier gebeuren. Door een slachter die er wat van kent. Het dier mag geen pijn lijden. Maar sommige gelovigen trekken zich daar niet zo veel van aan.
Vrachtwagens
Een ander probleem is het vervoeren van dieren. Varkens en koeien worden vaak naar een ander land gebracht. Omdat ze daar verkocht worden. Ze worden vervoerd met vrachtwagens en boten. 'En dat is vaak een ramp!' zegt Gaia. Soms leven de dieren niet meer als ze aankomen. Ze zitten met veel te veel bij elkaar. Ze krijgen geen eten en drinken onderweg. Want dat kost te veel tijd. 'Er moeten dringend strengere wetten voor worden gemaakt', zegt Gaia. Maar het duurt soms heel lang vooraleer de wetten er komen. Verscheidene landen moeten ze goedkeuren. Anders werken ze niet. En veel mensen werken tegen. 'De dieren goed verzorgen kost te veel geld en tijd', zeggen ze. En dat willen ze er niet aan geven. Ze vinden de acties van Gaia helemaal niet leuk. Soms probeert de vereniging om de vrachtwagens tegen te houden. Dan moet de politie de betogers wegsturen. De vereniging krijgt vaak veel kritiek. 'Gaia moet zich niet bemoeien met wat andere mensen doen!' vinden veel mensen. Voorzitter Michel Vandenbosch vindt van wel. Hij vindt eigenlijk dat de mensen de dieren met rust moeten laten: eigenlijk zou niemand vlees mogen eten, vindt hij. Want dat is moord. Maar hij begrijpt wel dat anderen er anders over denken en het wel doen. Maar hij wil niet dat de dieren door de mensen worden mishandeld. Overal waar het kan, probeert hij er voor te zorgen dat de dieren niet lijden. En dat is een moeilijke job, zegt hij.